Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı Rehberi

H A S TA V E YA K I N L A R I İ Ç İ N B İ L G İ L E N D İ R M E R E H B E R İ Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı Yüksek tansiyonun cildinize etkilerini anlamak, ilaç yan etkilerini tanımak ve günlük hayatta cildinizi korumak için bilimsel temelli, sade bir kılavuz. Bu baskı, Amerika'daki güncel klinik kılavuzlar ve halk sağlığı verilerine ayrılmış yeni bir bölüm de içerir. Güven İnsana Zarar Vermeme Doğal Sonuç Uygun Fiyat Politikası Bilimsel Tecrübe Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan Hazırlayan

İÇİNDEKİLER 2 / 18 İçindekiler 1 Önsöz — Yazardan 3 2 Hipertansiyon Nedir? 4 3 Hipertansiyon ve Cilt Arasındaki Bağlantı 5 4 Ciltte Görülen Belirtiler I: Ödem ve Dolaşım Bozuklukları 6 5 Ciltte Görülen Belirtiler II: İncelme, Morarma ve Yara İyileşmesi 7 6 Hipertansiyonla İlişkili Cilt Hastalıkları 8 7 Tansiyon İlaçlarının Cilt Yan Etkileri (I) 9 8 Tansiyon İlaçlarının Cilt Yan Etkileri (II) ve Doktora Başvuru 10 9 Cilt Bakımı Önerileri I: Günlük Bakım ve Güneşten Korunma 11 10 Cilt Bakımı Önerileri II: Yaşam Tarzı ve Beslenme 12 11 Uyarı İşaretleri: Acil Durumda Ne Yapmalı? 13 12 Amerika'daki Yaklaşım (I): Kılavuzlar ve İstatistikler YENİ 14 13 Amerika'daki Yaklaşım (II): Cilt Koruma ve İlaç Güvenliği YENİ 15 14 Rehberin Özeti ve Ana Mesajlar 16 15 Yazar Hakkında — Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan 17 16 Kaynaklar YENİ 18 Bu rehber beş temel ilke üzerine kuruludur: güven, insana zarar vermeme, doğal sonuç, uygun fiyat politikası ve bilimsel tecrübe. Her bölüm bu ilkeler gözetilerek, abartılı vaatlerden uzak, kanıta dayalı bir dille yazılmıştır. Bu baskıya eklenen "Amerika'daki Yaklaşım" bölümleri ve "Kaynaklar" sayfası, aynı ilkelerle ve kaynağı belirtilmiş bilgilerle hazırlanmıştır. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 2 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

ÖNSÖZ 3 / 18 Önsöz — Yazardan Değerli okuyucu, hipertansiyon (yüksek tansiyon) yalnızca kalp ve damar sistemini değil, vücudun en büyük organı olan cildi de etkileyen kronik bir durumdur. Kliniğe başvuran hastalarımın büyük bölümü tansiyonlarının ciltlerinde bıraktığı izleri fark etmiyor; bacaklardaki şişlik, kolay morarma, kullandıkları ilaçlara bağlı döküntüler çoğu zaman "yaşlılık" ya da "önemsiz" bir durum sanılıyor. Oysa bu belirtileri tanımak, hem tansiyon takibinin hem de genel sağlığın önemli bir parçasıdır. Bu rehberi hazırlarken tek bir amacım oldu: karmaşık tıbbi bilgiyi, abartısız ve dürüst bir dille, herkesin anlayabileceği şekilde aktarmak. Bu rehber bir teşhis aracı değildir; amacı sizi bilgilendirmek, doğru soruları doktorunuza sormanızı sağlamak ve cildinizle ilgili değişiklikleri zamanında fark etmenize yardımcı olmaktır. Beş temel ilkem: Güven Zarar Vermeme Doğal Sonuç Uygun Fiyat Bilimsel Tecrübe Söylediğim her Önce hastaya, sonra Mucize değil, gerçekçi Bilgi ve bakım herkes Yıllar süren klinik bilginin kaynağı olsun tedaviye bakarım. iyileşme vaat ederim. için erişilebilir olmalı. gözlem ve literatürle isterim. konuşurum. Sağlıkla kalın. Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 3 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

TEMEL BİLGİLER 4 / 18 Hipertansiyon Nedir? Hipertansiyon, atardamarlardaki kan basıncının sürekli olarak normal kabul edilen sınırların üzerinde seyretmesi durumudur. Genel kabul gören eşik değer, dinlenme halinde ölçülen kan basıncının 140/90 mmHg veya üzerinde olmasıdır; birçok güncel kılavuz ise 130/80 mmHg üzerini de "yüksek" olarak değerlendirmektedir. Kesin sınırlar hekiminiz tarafından, ölçüm koşulları ve genel sağlık durumunuz dikkate alınarak belirlenir. Neden Önemlidir? Yüksek tansiyon çoğu zaman belirti vermeden ilerlediği için "sessiz katil" olarak tanımlanır. Uzun süre kontrolsüz kalan hipertansiyon; kalp, böbrek, göz ve beyin gibi organların yanı sıra, bu rehberin odağı olan cilt dahil olmak üzere vücudun her yerindeki küçük damarları (mikrosirkülasyonu) da etkiler. Cilt Neden Bu Kadar Önemli Bir Gösterge? Cilt, vücuttaki en geniş ve gözle doğrudan görülebilen organdır. Damarsal değişiklikler genellikle önce küçük ve yüzeysel damarlarda ortaya çıktığından, cilt bazen iç organlardaki sorunlardan önce uyarı verebilir. Bu nedenle cildinizde fark ettiğiniz değişiklikleri hafife almamak, hem hipertansiyon takibi hem de erken uyarı açısından değerlidir. Bilimsel not: Hipertansiyon, damar duvarındaki endotel tabakasında zamanla yapısal ve işlevsel değişikliklere yol açar. Bu değişiklikler dolaşımı ve dolayısıyla cildin beslenmesini doğrudan etkiler. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 4 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

MEKANİZMA 5 / 18 Hipertansiyon ve Cilt Arasındaki Bağlantı Cildin en dış katmanı olan epidermisin altında yer alan dermis tabakası, ince arteriyol ve kılcal damarlardan oluşan yoğun bir ağ ile beslenir. Hipertansiyon, bu küçük damarlarda basınç artışına, duvar kalınlaşmasına ve zamanla esneklik kaybına yol açar. Sonuç olarak cildin oksijen ve besin alışverişi bozulabilir. Mikrosirkülasyondaki Değişiklikler Yüksek basınç, kılcal damarlardan sıvının çevre dokuya sızmasını kolaylaştırabilir; bu da özellikle bacaklarda şişlik (ödem) olarak kendini gösterir. Uzun süreli yüksek basınç ayrıca damar duvarının kırılganlığını artırarak morarmalara ve küçük kanamalara zemin hazırlayabilir. Yaşla Birlikte Artan Etki İleri yaşta cilt zaten doğal olarak incelir, kolajen ve elastin üretimi azalır. Hipertansiyonun mikrodamarsal etkileri bu doğal yaşlanma süreciyle birleştiğinde, cilt değişiklikleri daha belirgin hale gelebilir. Bu, hastalarımda sıkça gözlemlediğim ve literatürle de örtüşen bir bulgudur. Doğal sonuç ilkesi: Bu değişiklikler bir gecede ortaya çıkmaz ve bir gecede de düzelmez. Tansiyon kontrolü sağlandığında cilt bulgularının çoğu zamanla ve kademeli olarak iyileşir; hızlı ya da "mucizevi" bir düzelme beklemek gerçekçi değildir. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 5 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

BELİRTİLER 6 / 18 Ciltte Görülen Belirtiler (I): Ödem ve Dolaşım Bozuklukları Periferik Ödem Ayak bileği ve bacaklarda görülen şişlik, hipertansiyonun ve bazı tansiyon ilaçlarının (özellikle kalsiyum kanal blokerlerinin) en sık karşılaşılan cilt bulgularından biridir. Yüksek basınç, damar içi sıvının çevre dokuya sızmasını kolaylaştırır. Staz Dermatiti Bacaklarda kronik dolaşım bozukluğu geliştiğinde, kılcal damarlardan sızan kan hücrelerindeki demirin birikmesiyle ciltte kahverengimsi-kırmızı bir renk değişikliği oluşabilir. Bu bölgede kaşıntı, sertleşme ve kalınlaşma da görülebilir. Renk Değişiklikleri Dolaşım bozukluğuna bağlı olarak cilt bazen soluk, bazen morumsu bir görünüm alabilir; bu, damarların kan akışına verdiği tepkiyle ilişkilidir. Ne zaman önemli? Ani, tek taraflı, ağrılı veya hızla ilerleyen şişlikler hipertansiyon dışı nedenlere (örneğin damar tıkanıklığı) bağlı olabilir. Bu durumda vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 6 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

BELİRTİLER 7 / 18 Ciltte Görülen Belirtiler (II): İncelme, Morarma ve Yara İyileşmesi Cilt İncelmesi ve Kırılganlık Uzun süreli kontrolsüz hipertansiyon, küçük damarların beslenme kapasitesini azaltarak cildin incelmesine ve dış etkenlere karşı daha hassas hale gelmesine katkıda bulunabilir. Bu durum yaşla birlikte daha belirgin hale gelir. Kolay Morarma (Purpura) ve Peteşi Damar duvarındaki kırılganlık artışı, hafif bir darbe sonrasında bile morarmalara (purpura) veya iğne ucu büyüklüğünde kırmızı noktacıklara (peteşi) yol açabilir. Bu bulgular genellikle zararsızdır ancak sık tekrarlıyorsa hekiminize bildirmenizde fayda var. Yara İyileşmesinde Yavaşlama Dolaşımın bozulması, dokulara ulaşan oksijen ve besin miktarını azaltarak küçük yaraların, çiziklerin veya kesiklerin normalden daha yavaş iyileşmesine neden olabilir. Özellikle bacak ve ayaklardaki yaralar bu açıdan daha dikkatli izlenmelidir. Pratik öneri: Bacaklarınızda iyileşmeyen bir yara, giderek büyüyen bir morluk ya da açıklanamayan bir renk değişikliği fark ederseniz, bunu bir sonraki kontrolünüze kadar beklemeden doktorunuzla paylaşın. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 7 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

İLİŞKİLİ DURUMLAR 8 / 18 Hipertansiyonla İlişkili Cilt Hastalıkları Bilimsel literatürde hipertansiyon ile bazı kronik cilt hastalıkları arasında birliktelik gözlenmiştir. Burada "neden-sonuç" ilişkisinden değil, aynı hastalarda daha sık birlikte görülme eğiliminden söz ediyoruz; bu ayrımı net yapmak, güven ilkemiz gereği önemlidir. Psoriazis (Sedef Hastalığı) Psoriazis hastalarında hipertansiyon görülme sıklığı toplum ortalamasına göre daha yüksek bulunmuştur. İkisini birbirine bağlayan ortak nokta, damar duvarını etkileyen kronik düşük düzeyli iltihaplanmadır. Rozasea Yüzde kızarıklık, kızarma nöbetleri ve genişlemiş yüzeysel damarlarla seyreden rozasea da hipertansiyonla birlikte daha sık bildirilmiştir. Damar tepkiselliğindeki benzerlikler bu ilişkiyi açıklayabilir. Livedo Retikülaris Ciltte dantel görünümünde morumsu-kırmızı bir ağ deseni olan livedo retikülaris, küçük damarlardaki dolaşım düzensizliğiyle ilişkilendirilir ve bazı hipertansif hastalarda gözlenebilir. Zarar vermeme ilkesi: Bu birlikteliklerin varlığı, cilt hastalığınızın "hipertansiyondan kaynaklandığı" anlamına gelmez. Doğru tanı ve tedavi için mutlaka bir hekim değerlendirmesi gereklidir; kendi kendine yorumlamaktan kaçının. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 8 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

İLAÇLAR 9 / 18 Tansiyon İlaçlarının Cilt Yan Etkileri (I) Tansiyon ilaçları hayat kurtarıcıdır ve büyük çoğunluk tarafından iyi tolere edilir; ancak her ilaç gibi bazı kullanıcılarda cilt üzerinde yan etkiler görülebilir. Aşağıdaki bilgiler ilacınızı bırakmanız için değil, farkındalık kazanmanız içindir. Kalsiyum Kanal Blokerleri (örn. amlodipin) En sık bildirilen cilt yan etkisi ayak bileği ve bacaklarda şişliktir. Yüzde ani kızarma ve sıcaklık hissi (flushing) de görülebilir. Nadiren döküntü bildirilmiştir. ACE İnhibitörleri (örn. ramipril, enalapril) Bu grup ilaçlarda en dikkat edilmesi gereken durum, dudak, dil veya boğazda ani şişme (anjiyoödem) riskidir; nadir ama acil müdahale gerektirir. Cilt döküntüsü de bildirilen bir diğer yan etkidir. Diüretikler (idrar söktürücüler) Bazı diüretikler güneş ışığına duyarlılığı (fotosensitivite) artırabilir; güneşe çıkıldığında beklenenden daha kolay kızarma veya döküntü görülebilir. Acil uyarı: Dudak, dil, yüz veya boğazda ani şişme, nefes almada güçlük gibi belirtiler görülürse, bu bir acil durumdur — en yakın acil servise başvurun. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 9 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

İLAÇLAR 10 / 18 Tansiyon İlaçlarının Cilt Yan Etkileri (II) ve Doktora Başvuru Beta Blokerler Bu grup ilaçlar bazı hastalarda mevcut sedef hastalığını alevlendirebilir veya el-ayak parmaklarında soğukluk ve renk değişikliğiyle seyreden Raynaud tipi tepkileri artırabilir. Vazodilatörler (örn. hidralazin, minoksidil) Yüzde ani kızarma, sıcaklık hissi ve daha az sıklıkla döküntü bildirilmiştir. Genel Alerjik Reaksiyonlar Herhangi bir tansiyon ilacına karşı, kullanılan gruptan bağımsız olarak nadiren alerjik döküntü, kaşıntı veya kabarma gelişebilir. Ne Zaman Doktora Başvurulmalı? • Yeni başlayan, yaygınlaşan veya kaşıntılı bir döküntü fark ettiğinizde • Yüz, dudak veya boğazda şişlik hissettiğinizde (acil) • Cildinizde açıklanamayan morluklar sıklaştığında • Bir yara beklenenden uzun süredir iyileşmiyorsa Önemli: Yan etki şüphesi olsa bile ilacınızı doktorunuza danışmadan asla kesmeyin; kontrolsüz bırakılan tansiyon, olası bir cilt yan etkisinden çok daha büyük risk taşır. Doz veya ilaç değişikliği yalnızca hekim kararıyla yapılmalıdır. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 10 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

CİLT BAKIMI 11 / 18 Cilt Bakımı Önerileri (I): Günlük Bakım ve Güneşten Korunma Nazik Temizlik Sert, köpüren ve parfümlü sabunlar yerine pH dengesi cilde uygun, yumuşak temizleyiciler tercih edin. Hipertansif bireylerde ince ve hassas hale gelebilen cilt, agresif temizlik ürünlerinden daha kolay tahriş olabilir. Düzenli Nemlendirme Günde en az bir kez, kokusuz ve basit içerikli bir nemlendirici kullanmak, cildin bariyer fonksiyonunu destekler. Pahalı, iddialı ürünlere gerek yoktur; içeriği sade eczane markaları çoğunlukla yeterlidir. Güneşten Korunma Bazı tansiyon ilaçları (özellikle diüretikler) güneşe duyarlılığı artırabilir. Bu nedenle: gölgeyi tercih edin, geniş kenarlı şapka ve uzun kollu giysiler kullanın, dışarı çıkmadan 15-20 dakika önce en az SPF 30 koruma faktörlü güneş kremi uygulayın ve terleme sonrası tazeleyin. Bacak ve Ayak Bakımı Ödem eğilimi olan hastalarda bacakları zaman zaman yükseltmek, uzun süre ayakta veya oturarak kalmaktan kaçınmak, sıkı olmayan ayakkabılar giymek dolaşımı destekler. Uygun fiyat ilkesi: Etkili cilt bakımı için lüks ürünlere ihtiyaç yoktur. Düzenlilik, sadelik ve güneş koruması; pahalı kremlerden çok daha belirleyicidir. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 11 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

CİLT BAKIMI 12 / 18 Cilt Bakımı Önerileri (II): Yaşam Tarzı ve Beslenme Tuz Tüketimini Azaltmak Tuz alımının azaltılması hem tansiyon kontrolünü kolaylaştırır hem de sıvı tutulumuna bağlı ödemi azaltarak cildi rahatlatır. Günlük tuz hedefi için doktorunuzun veya diyetisyeninizin önerilerini izleyin. Düzenli, Ölçülü Egzersiz Hekiminizin uygun gördüğü şekilde düzenli yürüyüş gibi hafif-orta tempolu egzersizler, hem tansiyonun düşmesine hem de bacak dolaşımının desteklenmesine katkıda bulunur. Sıvı Tüketimi ve Beslenme Yeterli su tüketimi cildin nem dengesini destekler. Sebze ve meyve ağırlıklı, işlenmiş gıdadan uzak bir beslenme düzeni, hem tansiyon hem cilt sağlığı için olumludur. Sigara ve Alkolden Uzak Durmak Sigara, küçük damarları daralttığı için hem tansiyonu olumsuz etkiler hem de cildin beslenmesini bozarak erken yaşlanmaya katkıda bulunur. Alkol tüketiminin sınırlandırılması da benzer şekilde önerilir. Stres Yönetimi Kronik stres, tansiyonu yükseltebilen ve dolaylı olarak cilt sorunlarını (örneğin rozasea alevlenmeleri) tetikleyebilen bir faktördür. Uyku düzeni ve dinlenmeye önem vermek bu açıdan değerlidir. Doğal sonuç ilkesi: Bu öneriler haftalar içinde değil, aylar süren düzenli uygulamayla sonuç verir. Sabırlı ve tutarlı olmak, herhangi bir üründen daha etkilidir. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 12 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

ACİL DURUMLAR 13 / 18 Uyarı İşaretleri: Acil Durumda Ne Yapmalı? Bu rehberde anlatılan bulguların büyük çoğunluğu ciddi değildir; ancak bazı belirtiler zaman kaybetmeden değerlendirilmesi gereken uyarı işaretleridir. Aşağıdaki tabloyu bir başvuru listesi olarak kullanabilirsiniz. Hemen Acil Servise Başvurulmalı • Yüz, dudak, dil veya boğazda ani şişme, nefes almada zorluk • Şiddetli baş ağrısıyla birlikte ciltte yaygın kızarıklık veya morarma • Bir bacakta ani, ağrılı, tek taraflı şişlik (özellikle sıcaklık ve kızarıklıkla birlikte) En Kısa Sürede Doktor Randevusu Alınmalı • Yeni ortaya çıkan, yaygınlaşan veya kaşıntılı döküntü • İyileşmeyen veya kötüleşen bir yara, özellikle bacak/ayakta • Sık tekrarlayan, açıklanamayan morluklar • Ciltte yeni bir renk değişikliği veya doku farklılığı Rutin Kontrolde Konuşulabilir • Hafif, aralıklı bacak şişliği • Cilt kuruluğu veya hafif hassasiyet Unutmayın: Şüphe duyduğunuzda beklemeyin. Erken değerlendirme, çoğu zaman en basit ve en güvenli yoldur. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 13 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

AMERİKA'DAKİ YAKLAŞIM 14 / 18 Amerika'daki Yaklaşım (I): Kılavuzlar ve İstatistikler Bu bölüm, rehberin orijinal içeriğini tamamlamak amacıyla eklenmiştir ve Amerika Birleşik Devletleri'ndeki önde gelen sağlık kurumlarının hipertansiyon konusundaki güncel kılavuz ve verilerini özetler. Tüm bilgiler, sayfanın sonunda ve rehberin Kaynaklar bölümünde belirtilen resmi kaynaklardan derlenmiştir. ABD'de Tansiyon Sınırları: AHA/ACC 2017 Kılavuzu American College of Cardiology (ACC) ve American Heart Association (AHA) tarafından 2017'de yayımlanan ortak kılavuz, hipertansiyon eşiğini 140/90 mmHg'den 130/80 mmHg'ye indirmiştir. Bu kılavuza göre kan basıncı dört kategoride sınıflandırılır: • Normal: Büyük tansiyon <120 mmHg ve küçük tansiyon <80 mmHg • Yüksek (Elevated): Büyük tansiyon 120-129 mmHg ve küçük tansiyon <80 mmHg • Evre 1 Hipertansiyon: Büyük tansiyon 130-139 mmHg veya küçük tansiyon 80-89 mmHg • Evre 2 Hipertansiyon: Büyük tansiyon ≥140 mmHg veya küçük tansiyon ≥90 mmHg Bu rehberin 4. sayfasında bahsedilen "birçok güncel kılavuz 130/80 mmHg üzerini de yüksek kabul ediyor" ifadesi, büyük ölçüde bu ABD kılavuzuna dayanır. CDC Verileriyle Hipertansiyon Sıklığı ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri'nin (CDC) 2021-2023 dönemine ait verilerine göre, yetişkinlerin yaklaşık %47,7'sinde hipertansiyon bulunmaktadır. Görülme sıklığı erkeklerde %50,8, kadınlarda %44,6'dır ve yaşla birlikte belirgin biçimde artar: 18-39 yaş arasında %23,4, 40-59 yaş arasında %52,5, 60 yaş ve üzerinde ise %71,6'ya ulaşır. Hipertansiyonu olan yetişkinlerin yalnızca %59,2'si durumlarının farkındadır; %51,2'si tedavi görmektedir ve sadece %20,7'sinin kan basıncı hedef değerin (130/80 mmHg altı) içinde kontrol altındadır. Bu tablo, cilt bulgularının aslında toplumda ne kadar geniş bir hasta grubunu ilgilendirebileceğini gösterir; kontrolsüz kalan hipertansiyon oranının yüksekliği, rehberin 2. bölümünde anlatılan cilt-damar ilişkisinin neden bu kadar yaygın bir halk sağlığı konusu olduğunu ortaya koyar. Bilimsel not: Bu istatistikler bir tanı aracı değildir; yalnızca ABD'deki genel eğilimi gösterir. Sizin kişisel tansiyon durumunuz için tek geçerli değerlendirme, hekiminizin yaptığı ölçüm ve takiptir. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 14 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

AMERİKA'DAKİ YAKLAŞIM 15 / 18 Amerika'daki Yaklaşım (II): Cilt Koruma ve İlaç Güvenliği American Academy of Dermatology: Güneşten Korunma Önerisi American Academy of Dermatology Association (AAD), herkesin, giysiyle örtülmeyen ciltte, geniş spektrumlu, suya dayanıklı ve en az SPF 30 koruma faktörlü güneş kremi kullanmasını önerir. Doğru uygulandığında SPF 30, UVB ışınlarının yaklaşık %97'sini engeller. AAD, tek başına güneş kreminin yeterli olmadığını, gölgede kalmanın ve uzun kollu giysi, geniş kenarlı şapka ve güneş gözlüğü gibi koruyucu giysilerin de kullanılmasını vurgular. Bu öneriler, rehberin 11. sayfasındaki güneşten korunma tavsiyeleriyle birebir örtüşmektedir. FDA: Hidroklorotiyazid (HCTZ) ve Cilt Kanseri Riski ABD Gıda ve İlaç Dairesi (FDA), Ağustos 2020'de hidroklorotiyazid (birçok tansiyon ilacında kullanılan bir diüretik) etiketinde değişiklik onayladı. Bu değişiklikle, ilacın melanom dışı cilt kanseri (bazal hücreli veya yassı hücreli karsinom) riskini az da olsa artırabileceği bilgisi etikete eklendi; hastaların güneşten korunmaları ve düzenli cilt taraması yaptırmaları öneriliyor. Bu bilgi, rehberin 9. sayfasında bahsedilen "diüretiklerin güneşe duyarlılığı artırabileceği" uyarısını ABD düzenleyici verisiyle destekler. FDA: ACE İnhibitörleri ve Anjiyoödem FDA onaylı reçete bilgilerinde (prescribing information), daha önce ACE inhibitörüne bağlı anjiyoödem geçirmiş hastalarda bu ilaç grubunun tekrar kullanılmaması gerektiği açıkça belirtilir. Anjiyoödem riskinin, Siyahi hastalarda diğer gruplara göre bir miktar daha yüksek bildirildiği de literatürde yer alır. FDA, konuyla ilgili bir "black box" (kutulu) uyarı talebini 2002'de değerlendirmiş, mevcut etiketlemenin hekimleri ve hastaları yeterince bilgilendirdiğini belirterek bu talebi kabul etmemiştir; risk bilgisi yine de reçete bilgilerinde yer almaya devam etmektedir. Önemli: Bu sayfadaki bilgiler ABD düzenleyici kurumlarının kamuya açık verilerinin özetidir ve Türkiye'deki ilaç etiketleri veya kılavuzlarının yerini tutmaz. İlacınızla ilgili güncel uyarılar için Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) onaylı prospektüsü ve hekiminizi esas alın. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 15 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

ÖZET 16 / 18 Rehberin Özeti ve Ana Mesajlar Bu rehberde hipertansiyonun cilt üzerindeki etkilerini, ilaç yan etkilerini ve korunma yollarını ele aldık. Ana başlıkları kısaca hatırlayalım: • Bağlantı gerçektir: Hipertansiyon, cildi besleyen küçük damarları etkiler; ödem, kolay morarma, yavaş yara iyileşmesi ve bazı kronik cilt hastalıklarıyla birlikteliği bilimsel olarak gösterilmiştir. • İlaçlar genelde güvenlidir: Cilt yan etkileri mümkündür ama nadir ve çoğunlukla hafiftir; ilacınızı doktorunuza danışmadan bırakmayın. • Basit önlemler etkilidir: Güneş koruması, nazik cilt bakımı, tuzu azaltmak, hareketli kalmak ve düzenli tansiyon takibi, cilt sağlığınızı da destekler. • Uyarı işaretlerini tanıyın: Ani şişme, nefes darlığı, tek taraflı ağrılı şişlik gibi belirtilerde vakit kaybetmeyin. • ABD verileri örtüşüyor: AHA/ACC kılavuzu, CDC istatistikleri, AAD ve FDA önerileri, bu rehberdeki tavsiyeleri bağımsız kaynaklarla destekler niteliktedir. Beş ilkeyle kapanış: Güven Zarar Vermeme Doğal Sonuç Uygun Fiyat Bilimsel Tecrübe Söylediğim her Önce hastaya, sonra Mucize değil, gerçekçi Bilgi ve bakım herkes Yıllar süren klinik bilginin kaynağı olsun tedaviye bakarım. iyileşme vaat ederim. için erişilebilir olmalı. gözlem ve literatürle isterim. konuşurum. Bu rehberin bir tanı veya tedavi aracı olmadığını, mevcut tedavinizin yerini tutmayacağını hatırlatmak isteriz. Sorularınız için lütfen izlemekte olduğunuz hekiminize danışın. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 16 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

YAZAR HAKKINDA 17 / 18 Yazar Hakkında Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan Hazırlayan Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan, yıllara dayanan klinik tecrübesini hastalarına ve okuyucularına aktarırken beş temel ilkeyi rehber edinir: güven, insana zarar vermeme, doğal sonuç, uygun fiyat politikası ve bilimsel tecrübe. Bu ilkeler, yalnızca birer söylem değil, hazırladığı her rehberin ve verdiği her tavsiyenin çerçevesini oluşturur. Yaklaşımı Hastalarına ve okuyucularına her zaman abartısız, kanıta dayalı ve anlaşılır bilgi sunmayı ilke edinir. Tedavi önerilerinde önceliği her zaman "önce zarar verme" ilkesine verir; hızlı ve mucizevi çözümler yerine, doğal seyrinde ve sürdürülebilir iyileşmeyi savunur. Sağlık bilgisinin ve bakımının herkes için erişilebilir olması gerektiğine inanır. Bu Rehber Hakkında "Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı" rehberi, hipertansiyon hastalarının ve yakınlarının, hastalığın cilt üzerindeki etkilerini anlamalarına ve günlük yaşamda basit, güvenli adımlar atmalarına yardımcı olmak amacıyla hazırlanmıştır. Bu baskıda, Amerika'daki güncel kılavuz ve verilere ayrılmış yeni bir bölüm ile kaynakça eklenmiştir. Yasal uyarı: Bu rehberdeki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır, kişiye özel tıbbi tavsiye niteliği taşımaz ve mevcut tedavinizin yerini tutmaz. Sağlığınızla ilgili her türlü karar için lütfen hekiminize danışın. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 17 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan

KAYNAKLAR 18 / 18 Kaynaklar Bu rehberin özgün bölümleri (sayfa 3-13, 16-17), hazırlayanın klinik tecrübesine ve genel tıp literatürüne dayanmaktadır. Aşağıdaki kaynaklar, bu baskıya eklenen "Amerika'daki Yaklaşım (I) ve (II)" bölümlerinde (sayfa 14-15) atıfta bulunulan bilgiler için geçerlidir; tüm bağlantılar erişim tarihi itibarıyla ilgili kurumun resmi web sitesine aittir. 1. American College of Cardiology / American Heart Association. 2017 ACC/AHA/AAPA/ABC/ACPM/AGS/ APhA/ASH/ASPC/NMA/PCNA Guideline for the Prevention, Detection, Evaluation, and Management of High Blood Pressure in Adults. Hypertension, 2018. https://www.ahajournals.org/doi/10.1161/hyp.0000000000000065 2. Centers for Disease Control and Prevention (CDC). High Blood Pressure Facts. https://www.cdc.gov/high-blood-pressure/data-research/facts-stats/index.html 3. CDC / National Center for Health Statistics. Hypertension Prevalence Among Adults Aged 18 and Older: United States, August 2021-August 2023. NCHS Data Brief No. 511, Ekim 2024. https://www.cdc.gov/nchs/data/databriefs/db511.pdf 4. American Academy of Dermatology Association. Statement on the Importance of Sun Protection. https://www.aad.org/news/statement-importance-of-sun-protection 5. American Academy of Dermatology Association. How to Select a Sunscreen. https://www.aad.org/public/everyday-care/sun-protection/shade-clothing-sunscreen/how-to-select-sunscreen 6. U.S. Food and Drug Administration (FDA). FDA Approves Label Changes to Hydrochlorothiazide to Describe Small Risk of Non-Melanoma Skin Cancer. Ağustos 2020. https://www.fda.gov/drugs/drug-alerts-and-statements/fda-approves-label-changes-hydrochlorothiazide- describe-small-risk-non-melanoma-skin-cancer 7. U.S. Food and Drug Administration (FDA). The Sun and Your Medicine. https://www.fda.gov/drugs/understanding-over-counter-medicines/sun-and-your-medicine 8. U.S. Food and Drug Administration (FDA). Prescribing Information — Ramipril (Altace) Capsules, Anjiyoödem uyarısı içeren reçete bilgisi. https://www.accessdata.fda.gov/drugsatfda_docs/label/2013/019901s060lbl.pdf Bu rehberdeki hiçbir bilgi, kişiye özel tıbbi tavsiye yerine geçmez. Sağlığınızla ilgili kararlar için her zaman hekiminize danışın. Hipertansiyon ve Cilt Sağlığı 18 / 18 Prof. Dr. Hasan Ahmet Özdoğan